4 oblicza Łodzi

Łódź

Do Łodzi przyjeżdżamy praktycznie co roku z jednodniową wizytą i za każdym razem trochę lepiej poznajemy oblicze miasta. A Łódź ma ich co najmniej 4.

Łódź bywa nazywana miastem 4 kultur. Nic dziwnego, na jej historię wpływ miały w końcu nacje: polska, niemiecka, żydowska i rosyjska. To dzięki tej różnorodności Łódź przez dekady była prężnie rozwijającym się ośrodkiem przemysłowym, a dziś pozostaje jednym z najbardziej złożonych miast w Polsce. W tkankę miejską wrosło bowiem przekonanie o konieczności dialogu, podejmowania współpracy i wzajemnego pobudzania się do aktywności. Dialog ten toczy się do dziś, zmienił się jednak jego przedmiot. Nie ma już tak wyraźnej mozaiki kulturowej, jednak Łódź nadal ma kilka oblicz, które – choć mogą wydawać się skrajnie różne – zazębiają się i sprawiają, że miasto z roku na rok staje się coraz bardziej interesujące.

Łódź industrialna

Dynamiczny rozwój Łodzi nastąpił wraz z nadejściem ery pary i elektryczności – w XIX wieku miasto zaczęło wyrastać wokół zakładanych tu fabryk. Obok zakładów produkcyjnych z charakterystycznej czerwonej cegły powstawały osady i obiekty użyteczności publicznej. Za sprawą gwałtownego rozwoju przemysłu Łódź w ciągu niespełna 100 lat (od pierwszej połowy XIX wieku do wybuchu I wojny światowej) zmieniła się z niewielkiej miejscowości liczącej około 4 tysięcy mieszkańców w… metropolię, zamieszkaną przez pół miliona ludzi.

Dziś pozostały już tylko architektoniczne wspomnienia po dawnej fabrycznej potędze. Coraz więcej zabytkowych industrialnych obiektów poddaje się jednak renowacji. Fabryki stają się centrami handlowymi, muzeami, obiektami mieszkalnym itp. I całe szczęście – dzięki temu uda się bowiem ocalić je od zniszczenia.

  • Manufaktura

Najbardziej znanym, a jednocześnie najbardziej monumentalnym spośród łódzkich dokonań rewitalizacyjnych jest Manufaktura. Większa część tego handlowo-rozrywkowego kompleksu to odrestaurowane zabudowania XIX-wiecznej fabryki włókienniczej Izraela Poznańskiego. Ponad 100 lat temu mieściły się tu tkalnie, przędzalnie, farbiarnia, gazownia, remiza strażacka itd. Dziś – miejsce wytężonej pracy zajęła rozrywka. Manufaktura to bowiem nie tylko centrum handlowe. Znajdują się tu również muzea (m.in. Muzeum Fabryki), kino, szereg restauracji czy sala fitness. W skład kompleksu wchodzi również czterogwiazdkowy hotel andel’s, mieszczący się w budynku dawnej przędzalni.

Manufaktura

  • EC1

Pierwsza łódzka elektrociepłownia działała od 1907 do 2001 roku. Po jej zamknięciu przez chwilę zabrakło pomysłu na wykorzystanie około 90-hektarowego terenu wokół dworca Łódź Fabryczna, na szczęście już w 2008 roku podpisano decyzję o utworzeniu centrum naukowo-kulturalnego. Tak powstało Centrum Nauki i Technik EC1 – jeden z najciekawszych obiektów ma mapie współczesnej Łodzi. Poza walorami architektonicznymi zachwyca również pieczołowicie przygotowanym ekspozycjami. Można tu nie tylko zapoznać się z działaniem elektrociepłowni czy kotła parowego, lecz także dowiedzieć się więcej o historii tego miejsca. Obok zrekonstruowanego wyposażenia znajduje się szereg interaktywnych urządzeń, które pozwalają na zdobywanie nowej wiedzy za pomocą zabawy. Większości obiektów można dotknąć – pokręcić zaworem, przesunąć wajchę… Mimo że nie należę do pasjonatów fizyki i techniki, EC1 zrobiło na mnie ogromne wrażenie. Wizualny rozmach w połączeniu z ogromną dawną informacji przyprawia o zawrót głowy!

Obok Centrum Nauki i Techniki działa również planetarium, a w przyszłości ma powstać jeszcze Narodowe Centrum Kultury Filmowej oraz Centrum Komiksu i Narracji Interaktywnej.

EC1

  • Księży Młyn

Izrael Poznański nie był jedynym łódzkim „królem bawełny”. Istotną postacią w historii przemysłu stał się również Karol Scheibler, który w 1825 uruchomił przędzalnię w dzielnicy nazywanej Księży Młyn. Obok fabryki w krótkim czasie powstało osiedle dla robotników ze sklepami, strażą pożarną, szpitalem, szkołą i parkiem. Księży Młyn stał się więc miastem w mieście i… pozostał nim do dziś. Dawne domy robotnicze zamieniono bowiem na ekskluzywne lofty. Wyremontowane pofabryczne budynki stały się modną przestrzenią, do której napływają miłośnicy postindustrialnej stylistyki, by zachwycać się odrestaurowanymi detalami architektonicznymi i niezwykłym klimatem. Moja miłość do czerwonej cegły mogła tu rozkwitnąć w pełni.

Księży Młyn

  • Off Piotrkowska

Na tyłach głównego łódzkiego deptaka znajdują się dziś modne bary, restauracje, pracownie artystyczne i butiki. Dawniej mieściła się tu jednak fabryka Franciszka Ramischa – przędzalnia i tkalnia, a następnie Łódzka Przędzalnia Przemysłu Bawełnianego i Zakłady Przemysłu Bawełnianego im. gen. Waltera. Podwórko przez pewien czas pełniło również funkcję… China Town, działały tu bowiem budki z chińskim jedzeniem.

Łódź street artowa

Od kilku lat na nijakich elewacjach łódzkich zabudowań powstają ogromne kolorowe murale, tworzone zarówno przez artystów z Polski, jak i z Chin, Chile czy Francji. Obecnie miasto zdobi już niemal 40 wielkoformatowych malowideł i mam nadzieję, że będą powstawać kolejne. Wycieczka szlakiem murali to bowiem doskonały sposób na zwiedzenie Łodzi – wiele z malowideł jest bowiem zlokalizowanych w sąsiedztwie ulicy Piotrkowskiej, dworca Łódź Fabryczna, Manufaktury czy Muzeum Sztuki.

Mapę murali można znaleźć na stronie Urban Forms. Powstała nawet aplikacja, która ułatwia znalezienie wszystkich łódzkich malowideł.

Moimi osobistymi faworytami są:

  • Łąkowa 10 – mural przedstawiający jelenia wyszedł spod ręki chińskiego artysty Daleasta. Na kształt zwierzęcia układa się plątanina lekkich kresek, przywodzących na myśl gałęzie.
  • Uniwersytecka 3 – mural autorstwa Etam Crew, duetu polskich artystów, absolwentów wydziału Grafiki i Malarstwa łódzkiej Akademii Sztuk Pięknych. Malowidło pt. „Baloon” przedstawia… mężczyznę podróżującego na unoszącym się w powietrzu słoniu.
  • Uniwersytecka 12 – dzieło jednego z członków Etam Crew, Sainera. Mural powstał jako część pracy magisterskiej artysty. Przedstawia postać kobiety we wzorzystej bluzce i z kolczykami w kształcie łapaczy snów. Na jej głowie znajduje się budka dla ptaków. Mural nosi tytuł „Primavera”.

mual w Łodzi

  • Nowomiejska 5 – mural został namalowany przez belgijskiego artystę ukrywającego się pod pseudonimem ROA. Przedstawia wesoło figlujące, bawiące się jajkami łasice.

mural w Łodzi

Łódź filmowa

Hollyłódź to bez wątpienia serce polskiej kinematografii. To tu powstało pierwsze stałe kino w naszym kraju, a następnie działała Wytwórnia Filmów Fabularnych, gdzie w okresie PRL powstawało kilkadziesiąt filmów rocznie. Wreszcie – to w Łodzi w 1948 roku powstała słynna szkoła filmowa, na której w kolejnych latach studiowali m.in. Andrzej Wajda, Krzysztof Kieślowski, Roman Polański, Krzysztof Zanussi i Juliusz Machulski. Łódzka filmówka do dziś stanowi synonim tego, co w polskim kinie najlepsze. To jednak niejedyny obiekt w tym mieście związany z produkcją filmową.

  • Muzeum Kinematografii

Jedyne w Polsce muzeum poświęcone mieści się w pałacyku Karola Scheiblera zlokalizowanym w parku Źródliska. Gromadzi około 5 tysięcy filmowych pamiątek, takich jak stare projektory, plakaty, stoły montażowe, elementy scenografii czy kostiumy. Znajduje się tu również fotoplastykon, będący jedyną oryginalną Panoramą Cesarską Polsce (i prawdopodobnie jedną z sześciu zachowanych na świecie).

Muzeum Kinematografii jest tym miejscem w Łodzi, którego pomimo wielu prób nie udało mi się odwiedzić. Zawsze coś staje na przeszkodzie – brak czasu, nieodpowiednia data (gdy muzeum jest zamknięte) itd. Kto wie – może następnym razem w końcu się powiedzie?

Muzeum Kinematografii

  • SE-MA-FOR

W 1999 roku w Łodzi powstała wytwórnia filmowa, z założenia kontynuująca tradycję zlikwidowanego w tym samym roku państwowego Studia Filmowego Semafor. Powstawały tu filmy animowane i lalkowe, w tym oscarowy „Piotruś i wilk”. Przy wytwórni przez lata działało również Muzeum Animacji, w którym można było oglądać eksponaty związane z produkowanymi tu bajkami. Niestety – obecnie muzeum do odwołania jest zamknięte. Oficjalnie powodem są problemy techniczne, w prokuraturze toczą się jednak 2 postępowania związane z obiektem.

  • Aleja Gwiazd

Łódź, jak przystało na polskie Hollywood, ma również swoją Aleję Gwiazd. Znajduje się na ulicy Piotrkowskiej – pomiędzy ulicami 6 Sierpnia i gen. Romualda Traugutta a pasażem Artura Rubinsteina. Pierwsza gwiazda, należąca do aktora Andrzeja Seweryna została wmurowana w chodnik 1998 roku. Do dziś swoje gwiazdy zyskały również takie postaci jak Stanisław Bareja, Marek Kondrat, Janusz Gajos, Juliusz Machulski, Agnieszka Holland, Krystyna Janda, Roman Polański, Andrzej Wajda, Zbigniew Zamachowski, Cezary Pazura i wielu innych.

Łódź codzienna

Łódź, jak każde inne miasto ma również oblicze codziennie. Jednak i ono powoli się zmienia, staje się bardziej nowoczesne, wygodniejsze. Remontowane są kolejne obiekty, czego najlepszy przykład stanowi dworzec Łódź Fabryczna czy odnowiona kilka lat temu Piotrkowska. Niektóre podwórka wciąż wprawdzie nieco straszą (lub – jak wolą inni – mają swój klimat), ale być może i one kiedyś doczekają się rewitalizacji. A póki co – stanowią część niezwykłego łódzkiego folkloru, który również jest warty poznania.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *