Szlakiem warszawskich murali – Praga Północ

warszawskie murale

Warszawska Praga kryje wiele tajemnic. W ciasno zabudowanych uliczkach i obskurnych podwórkach można wypatrzeć prawdziwe skarby. Wśród nich – murale pokrywające ściany kamienic.

O muralach wiele mówi się w kontekście Łodzi, pozującej na polską stolicę street artu. Powstają mapy, odbywają się spacery z przewodnikami, jak grzyby po deszczu wyrastają kolejne artykuły, opisujące naścienne malowidła. Tymczasem imponujące murale można zobaczyć również w Warszawie. Prawdziwe ich skupisko znajduje się na Pradze Północ.

Postanowiliśmy zatem wyruszyć na spacer po warszawskiej Pradze, za klucz do opracowania trasy wybierając właśnie murale.

Murale wokół Warszawy Wschodniej

Za punkt startowy obraliśmy stację Warszawa Wschodnia. Już po wyjściu z dworca (od strony ulicy Lubelskiej) widać 4 pierwsze murale:

  • Bliska 23 – Ptak i Kobra, niepokojący mural autorstwa Deleasta. Splątane linie tworzą kształty zwierząt, okupujących surową ścianę kamienicy. To zdecydowanie mój ulubiony warszawski mural.

warszawskie murale

  • Frycza Modrzewskiego 23 – Jan Paweł II mawiał, że nauczanie zaczyna się na ulicy. Nic więc dziwnego, że uliczni artyści uwiecznili podobiznę papieża w formie muralu. To jedno z najmłodszych warszawskich dzieł – mural powstał bowiem na przełomie 2017 i 2018 roku.

warszawskie murale

  • Frycza Modrzewskiego 26 – mural autorstwa artysty posługującego się pseudonimem 108. Nie mamy niestety pomysłu, co przedstawia…

warszawskie murale

  • Lubelska 30/32 – pierwszy na trasie mural z hasłem Loesji. Napis „Z punktu widzenia Drogi Mlecznej wszyscy jesteśmy ze wsi” już od kilka lat wita przyjezdnych wysiadających na dworcu Warszawa Wschodnia. Ciekawostka – w budynku, którego ścianę zdobi, znajduje się Scena Lubelska. Warto śledzić odbywające się tu wydarzenia, bo można trafić na prawdziwe perełki, jak gawędy o mitach i legendach z różnych zakątków świata snute przez Karawanę Opowieści.

warszawskie murale

„Shapes of Colour” Targowa 12

Tuż przy Scenie Lubelskiej znajduje się mural stworzony przez jedną z artystek działających przy obiekcie. Marzena Turek Gaś ozdobiła wielokolorowym dziełem ścianę kamienicy przy ul. Targowej 12.

warszawskie murale

„Dziura w całym” Antoniego Mackiewicza 1

Wzdłuż Sceny Lubelskiej przeszliśmy w stronę kolejnego malowidła. Ścianę budynku przy ul. Antoniego Mackiewicza 1 zdobi mural „Dziura w całym”, który można podziwiać także z okien pociągów, przejeżdżających przez stację Warszawa Stadion. Powstał w ramach festiwalu Street Art Doping, a jego autorem jest pochodzący z Hamburga artysta tworzący pod pseudonimem 1010. Dlaczego dziura? Jak wyjaśnił sam artysta – dziury… od zawsze go pociągały. Symbolizują bowiem dziecięcą radość odkrywania i dostawania się do wnętrza nieznanego.

warszawskie murale

Murale na Brzeskiej

Ulica Brzeska sama w sobie jest miejscem niezwykłym. Umiejscowiona pomiędzy dworcami Warszawa Wschodnia i Warszawa Wileńska w ciągu dnia przytłacza odrapanymi fasadami kamienic (fasadami, które pochodzą często jeszcze z przełomu wieków!), wieczorem tętni natomiast życiem i rozbrzmiewa krokami osób wracających z modnych lokali przy ulicy Ząbkowskiej. I tu znalazło się miejsce na murale.

  • Brzeska 6 – na fasadzie kamienicy namalowani kilkadziesiąt kolorowych twarzy, wyrażających różne emocje. Warto również spojrzeć na druga stronę ulicy – dokładnie naprzeciwko malowidła mieści się bowiem jedno z najbardziej oryginalnych miejsc po tej stronie Wisły – K105K, czyli niezwykła galeria sztuki nowoczesnej. Można tu zobaczyć instalacje łączące różnorodne źródła światła, żywe rośliny i artykuły gospodarstwa domowego.

warszawskie murale

  • Brzeska 14a – mural przedstawiający wielką gęś został namalowany przez Diegomiedo wraz z dziećmi z Pragi. Bajkowa konwencja kontrastuje z otaczającymi dzieło odrapanymi fasadami i posępnymi graffiti, pokrywającymi ścianę naprzeciwko.

warszawskie murale

„Praska torba” Inżynierska 5

Kolejny mural kryje się w podwórku kamienicy przy Inżynierskiej 3. Po przekroczeniu bramy przed oczami rozpościera się świat pełen kontrastów – z jednej strony współcześnie wyglądający lokal Punkt 77, z drugiej wspomnienie po spalonym Śnie Pszczoły, z trzeciej – wciąż robiący wrażenie szyb, którym jakieś 100 lat temu transportowano meble pomiędzy piętrami kamienicy… A na ścianie budynku pod adresem Inżynierska 5 znajduje się mural, przedstawiający czerwoną torbę, z której wysypują się kolorowe przedmioty. Dzieło powstało w ramach projektu „This Way” inspirowanego Euro 2012. Zostało namalowane przez Zuzannę Młotek oraz grupę dzieci ze stowarzyszenia GPAS (Grupa Pedagogiki i Animacji Społecznej).

warszawskie murale

Mała 4/6 – cień murali

Ulica Mała może pochwalić się dwoma muralami znajdującymi się na sąsiadujących ze sobą kamienicach. Malowidła te nie są niestety ani zbyt dobrze widoczne, ani zbyt imponujące… Na fasadzie kamienicy przy Małej 4 jeszcze w 2010 roku powstał „Alfabet”, czyli mural przedstawiający różnokolorowe litery i całe słowa. Rozszyfrowanie napisów nie jest jednak możliwe, gdyż… zapisano je w języku wymyślonym przez francuskiego artystę Eltono i towarzyszące mu przy pracy dzieci ze stowarzyszenia GPAS.

Mural na przeciwległej ścianie (Mała 6) to natomiast układanka z geometrycznych elementów wykonanych przez kilku artystów – Eltono, Pawła Ryżko, Graphic Surgery, CT i Wooda.

„Warsaw Fight Club” Środkowa 17

Z ulicy Małej przechodzimy na Środkową, by podziwiać mural autorstwa irlandzkiego artysty Conora Harringtona. Malowidło przedstawia dwóch walczących ze sobą mężczyzn, ubranych w XVIII-wieczne stroje. Walka jest poważna – padają ciosy, leje się krew. A wszystkiemu przyglądają się wyszczerbione okna pobliskich kamienic. Mural nie wszystkim się podoba – radny Jacek Wachowicz w skardze władz Warszawy zarzucał dziełu promowanie przemocy. Na szczęście nikt jeszcze nie pozbył się malowidła.

warszawskie murale

„Warszawa Wschodnia” Strzelecka 26

Ze Środkowej widać już kolejny mural, namalowany w 2016 roku w ramach festiwalu Street Art Doping przez pochodzącego z Hiszpanii Sebasa Velasco. „Warszawa Wschodnia” to prawdziwy hołd dla „niewłaściwej” strony Wisły. Dzieło przedstawia zakapturzonego reprezentanta Pragi (któremu twarzy użyczył barman z pobliskiego lokalu Chmury) oraz… Poloneza FSO. Stara i nowa Praga? Czy symbol tego, że w wielu miejscach dzielnicy wciąż boleśnie widać, że czasy PRL (których symbolem jest Polonez) wciąż tkwią głęboko w ludziach i miejskiej tkance?

warszawskie murale

Murale na Stalowej

Już tylko kilka kroków dzieli nas od Stalowej, na której niegdyś zamieszkiwały takie osobistości jak Stanisław Grochowiak czy Stefan Wiechecki. Dawniej mieściła się tu Fabryka Stali (od niej pochodzi nazwa ulicy), dziś budynki co najwyżej straszą rychłym zawaleniem. W tej scenerii znalazło się jednak miejsce na odrobinę koloru.

  • Stalowa 38 – czyli Loesje po raz kolejny.

warszawskie murale

  • Stalowa 41 – przedstawione na murale bawiące się beztrosko dzieci (tytuł dzieła to „Plac zabaw”) kontrastują z ponurym otoczeniem. Malowidło Ernesta Zacharevica powstało bowiem na fasadzie kamienicy, której wygląd każe się zastanawiać, czy ktokolwiek w ogóle może tam mieszkać. Suszące się na balkonach pranie oraz grupki miłych panów okupujące pobliskie ławki upewniły nas jednak, że budynek jest zamieszkały.

warszawskie murale

  • Stalowa 46 – kolejny mural zrealizowany z okazji Euro 2012. Został stworzony przez ukraińskiego artystę Wulfiusa Dmytro oraz dzieci z Grupy Pedagogiki i Animacji Społecznej. Przedstawia połamane kolumny i wesoło hasające po ruinach małpy.

warszawskie murale

  • Stalowa 50 – ten mural wygląda nieco jak wyznanie miłości. W rzeczywistości jednak… powstał jako tło do realizowanej reklamy firmy McDonalds.

warszawskie murale

Murale na Szmulkach – Łomżyńska i Łochowska

„Marchewka z groszkiem” (Autorstwa Ixi Color) zdobi fasadę budynku przy Łomżyńskiej 18. Tuż obok, na ścianie kamienicy przy Łochowskiej 31, widnieje natomiast muralowa wariacja na temat warszawskiej syrenki. Malowidło powstało podczas akcji Elewatory organizowanej przez fundację vlepvnet.

warszawskie murale

warszawskie murale

Wiele murali na Pradze zniknęło wraz z wyburzaniem kamienic (słynny „Zamek” na budynku przy Mińskiej) czy zostało pokrytych tynkiem w ramach odświeżania elewacji (malowidło przedstawiające niepokojące oko na kamienicy przy Łomżyńskiej). Wiele na pewno ominęliśmy – jak dzieła zdobiące fasady od strony Ząbkowskiej czy pokrywające budynki ciągnące się wzdłuż Radzymińskiej. Nie odwiedziliśmy Mińskiej z Henrykim Walezym, nie dotarliśmy też w okolice Ronda Wiatraczna, gdzie w kilku miejscach swój popis dały Loesje. To znaczy tylko jedno – że przed nami kolejne muralowe spacery!

Poglądowa trasa spaceru (podzielone na 2 części, bo Google Maps ma limit punktów do jednorazowego zaplanowania trasy):

warszawskie murale

warszawskie murale

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *