Zamki i pałace w Polsce, które koniecznie trzeba zobaczyć

Krzyżtopór

W Polsce znajduje się około 420 zamków. Z wielu pozostały ruiny, inne zrekonstruowano. Kto wie – może kiedyś uda się nam zobaczyć je wszystkie? 

Jak do tej pory mamy na swoim koncie kilkadziesiąt odwiedzonych zamków. Niektóre z nich zachwyciły, inne – zasmuciły. W wielu przypadkach potencjał zamków nie jest praktycznie w ogóle wykorzystywany.  Mury tkwią smutno na skraju miasta, otoczone przez rozpadające się kamienice i przepełnione kontenery ze śmieciami. Taki widok czekał na nas m.in. w Grudziądzu, gdzie cały kompleks wokół dawnego zamku zdawał się popadać w coraz większą ruinę… Na szczęście są też zamki, które kilka wieków po opuszczeniu ich przez arystokratyczne rody otrzymały szansę na nowe życie. Nie muszą być w pełni odrestaurowane, by zachwycać i przyciągać turystów. Wręcz przeciwnie – ruiny (o ile są odpowiednio utrzymane) również mają w sobie coś niezwykle pociągającego. Ważne jednak, by zamek żył, zamiast stawać się miejscem spotkań miejscowych amatorów trunków mocnych i tanich…

Przedstawiamy subiektywne zestawienie zamków i pałaców w Polsce, które koniecznie trzeba zobaczyć. Pominęliśmy budowle powszechnie znane (ale również warte odwiedzenia!), jak zamek w Malborku, Wawel w Krakowie czy Zamek Królewski w Warszawie.

Krzyżtopór 

W Ujeździe (województwo świętokrzyskie) znajduje się jeden z najbardziej niezwykłych zamków w Polsce. Zachowany w znacznym stopniu, onieśmiela rozmiarami i architektonicznym rozmachem. Sala jadalna w wieży była podobno przykryta szklanym stropem, przez który widać było akwarium z egzotycznymi rybkami, a w całym zamku znajdowało się tyle okien, ile dni w roku i tyle pokoi, ile tygodni… Ile prawdy jest w tych opowieściach? Możliwe, że całkiem dużo… Faktem jest natomiast, że zamek Krzyżtopór był największą budowlą pałacową w Europie przed powstaniem Wersalu.   

Krzyżtopór został wzniesiony w latach 1621-1644 na zlecenie Krzysztofa Ossolińskiego, który postanowił zbudować siedzibę przyćmiewającą inne siedziby magnackie w Polsce i poza jej granicami. Wszystko wskazuje na to, że zamiar się powiódł. Budowla jest dziś wprawdzie ruiną, jednak szacuje się, że zachowało się aż 90% murów i 10% sklepień. To co widać z zewnątrz to jednak dopiero początek. Z dziedzińca można bowiem zejść także do podziemi, tworzących romantyczny labirynt, po którym można błądzić, błądzić i błądzić… 

Wszystko to sprawia, że Krzyżtopór jest jednym z najbardziej malowniczych zamków na terenie naszego kraju. Nic dziwnego, że wciąż pojawiają się plany, by budowlę odbudować i przywrócić jej dawną świetność. 

Krzyżtopór

Krzyżtopór

Krzyżtopór

Bobolice

Zamek w Bobolicach (województwo śląskie) należy do Szlaku Orlich Gniazd – jest jedną z warownych budowli, wybudowanych na zboczach i szczytach wapiennych skał. Zamki te miały strzec granic Królestwa Polskiego i powstały w większości na zlecenie Kazimierza Wielkiego.  

Zamek w Bobolicach został wybudowany prawdopodobnie ok. 1350-1352 roku. W czasie swojej wielowiekowej historii przechodził z rąk do rąk – aż do wojen szwedzkich, kiedy budowla została w znacznym stopniu uszkodzona. Od XVII wieku zamek zaczął stopniowo, ale nieubłaganie popadać w ruinę. Po drugiej wojnie światowej mury zostały częściowo rozebrane i posłużyły do budowy drogi łączącej Bobolice z Mirowem. Na szczęście pod koniec XX wieku rodzina Laseckich – obecnych właścicielu – podjęła decyzję o odbudowie zamku. Po długich i wnikliwych konsultacjach z historykami, archeologami i konserwatorami zabytków udało się przywrócić budowli dawną świetność.

Mimo ze w czasie prac wykorzystywano tylko tradycyjne materiały, rekonstrukcja budzi wiele kontrowersji – nie zachowały się bowiem żadne szkice czy dokumenty dotyczące wyglądu zamku. Nie ma więc pewności, że rekonstrukcja oddaje dawny kształt twierdzy. Nie da się jednak ukryć, że jest to jedna z najbardziej spektakularnych rekonstrukcji, a zamek w Bobolicach jest dziś jedną z najpiękniejszych budowli tego typu w Polsce.  

Bobolice

Bobolice

Nie bez znaczenia pozostaje malownicze położenie zamku. Zamek znajduje się bowiem na stromym skalistym wzgórzu (po jednej stronie skała tworzy praktycznie pionową ścianę).  Przed zamkiem znajduje się również imponująca wapienna skała, zwana Bramą Laseckich.

Bobolice

Bobolice

 Około 1,5 kilometra od zamku w Bobolicach znajduje się bliźniacza budowla w Mirowie. Zamek również należy do rodziny Laseckich i obecnie jest remontowany.  

Według legendy zamki z Bobolicach i Mirowie należały niegdyś do braci bliźniaków. Wykopali tunel między dwoma budowlami, aby móc spotykać się w spokoju, bez udziału świadków. W tunelu tym mieli również ukryć skarb. Smaku historii dodaje fakt, że… w XIX wieku w podziemiach warowni faktycznie znaleziono wielkie bogactwo. Przypuszcza się, że reszta skarbu wciąż znajduje się w tunelu, którego wciąż nie odnaleziono. 

Ogrodzieniec

Zamek Ogrodzieniec to kolejna budowla ze szlaku Orlich Gniazd, a jednocześnie jeden z największych tego typu obiektów w Europie. Leży na najwyższym wzniesieniu Jury Krakowsko-Częstochowskiej – Górze Zamkowej wznoszącej się na 515,5 m n.p.m. Został wybudowany w XIV-XV wieku przez ród Włodków Sulimczyków. Przez lata warownia przechodziła w ręce kolejnych rodów: Salomonowiczów, Włodków, Bonerów, Firlejów itd. Ostatni mieszkańcy opuścili zamek w 1980 roku i od tej pory popadał w coraz większą ruinę. Na szczęście po II wojnie światowej rozpoczęto prace remontowe, dzięki którym w latach 70. udostępniono warownię dla zwiedzających.

Zamek Ogrodzieniec ma formę trwałej ruiny. Do dziś zachowały się fragmenty kompleksu mieszkalnego, baszty, brama wjazdowa i część murów obronnych. Pozostałości dają jednak obraz tego, jak potężna była ta budowla.  Zamek jest również doskonale przygotowany – nie tylko zabezpieczono mury, lecz także zadbano o dodatkowe atrakcje w postaci sali tortur czy zaplecza gastronomicznego.

Ogrodzieniec

Ogrodzieniec

 

Ogrodzieniec

Wiele osób twierdzi, że zamek Ogrodzieniec jest… nawiedzony. Ma pojawiać się tu bowiem ogromny, czarny pies, ciągnący za sobą długi, pobrzękujący złowieszczo łańcuch. Według legend zjawa jest duszą kasztelana krakowskiego Stanisława Warszyckiego, który nie tylko wyzyskiwał swoich poddanych, lecz także miał ich torturować. Podobno posunął się nawet do tego, by na zamkowym dziedzińcu na oczach służby wychłostać swoją żonę. Za okrucieństwo miał zostać dotkliwie ukarany – porwany za życia przez diabły.

 Moszna 

Pałac w Mosznej (województwo opolskie) został wybudowany w XVIII wieku, jednak w obecnej formie zaczął powstawać dopiero w roku 1896, ponieważ barokowa budowla częściowo spłonęła.  

Jak głosi legenda, Moszna należała niegdyś do Zakonu Templariuszy. Przez kilkadziesiąt lat była również siedzibą śląskich potentatów przemysłowych  rodu Tiele-Wincklerów. Od 1972 roku w pałacu znajdowało się Centrum Terapii Nerwic, które działało tu aż do 2013 roku. 

Moszna

Pałac posiada 365 pomieszczeń i 99 wież i wieżyczek. Jest częściowo udostępniony do zwiedzania, odbywają się tu też koncerty i wystawy. Misterna architektura sprawia, że przywodzi na myśl monumentalne zamki ze Szkocji lub… Hogwart. Podobnie jak budowla znana z historii o Harrym Potterze roztacza wokół siebie baśniową atmosferę.

Moszna

Książ

Zamek Książ znajduje się w Wałbrzychu (województwo dolnośląskie) i jest trzecią co do wielkości tego typu budowlą w Polsce (po zamku w Malborku i Wawelu). Leży na wysokim wzgórzu, u stóp którego przepływa rzeka Pełcznica.

Zamek powstał w XIII wieku na miejscu spalonego drewnianego grodu i początkowo był nazywany „Książęcą Górą”. W czasie wielowiekowej historii wielokrotnie przechodził z rąk do rąk i ulegał zniszczeniu w wyniku działań wojennych. W 1941 roku został przejęty przez III Rzeszę i miał być jedną z siedzib Adolfa Hitlera. Tysiące więźniów obozów koncentracyjnych wykuwało w skałach podziemne tunele. W tym czasie zniszczono większość zabytkowego wystroju wnętrza  wyrwano posadzki, rozbito marmurowe gzymsy, zburzono jedno ze skrzydeł. Dalsza dewastacja postępowała aż do lat 70, kiedy to rozpoczęto renowację zamku. Ogrom prac (i poniesionych kosztów) o mało nie został zniweczony przez pożar, który wybuchł w 201 roku z powodu…  nieumiejętnego posługiwania się palnikiem gazowym przez pracownika ekipy remontowej.

Książ

Książ

Zamek jest tylko jednym z obiektów, które znajdują się w kompleksie Książ. Można podziwiać tu również pawilon parkowy, mury obronne, dawną kuźnię, bramę, zabudowania stadniny itd.

Książ również ma swojego ducha. W najstarszej części zamku ma pojawiać się postać wysokiego, brodatego mężczyzny w myśliwskim stroju. Kim jest zjawa? Legendy ani źródła historyczne nie zdradzają tej tajemnicy.

Dunajec

Nad spokojną taflą Jeziora Czorsztyńskiego, w miejscowości Niedzica (województwo małopolskie) wznosi się niewielki, ale dostojny zamek Dunajec. Malowniczo położona warownia została wybudowana najprawdopodobniej na początku XIV wieku i była początkowo strażnicą węgierską na granicy z Polską. Do terytorium naszego kraju zamek (wraz z wsią) został włączony dopiero po I wojnie światowej. Pomimo długiej i burzliwej historii budowla zachowała się do dziś w dobrym stanie.

Tuż po II wojnie światowej na terenie zamku odnaleziono inkaskie „kipu” – rodzaj zapisu informacji pismem węzełkowym. Wiadomość dotyczy podobno skarbu Inków, który ma być ukryty na zamku. Skąd pismo węzełkowe w Niedzicy? Przedstawiciel rodu pierwszych posiadaczy warowni – Berzevicych – wyruszył do Ameryki Południowej w poszukiwaniu przygód i szczęścia. Znalazł tam miłość, osiadł w Peru i pojął za żonę Indiankę ze szlacheckiego rodu.

Dunajec

Niedzica

Po przeciwnej stronie jeziora, na skarpie wznosi się bliźniaczy zamek Czorsztyn. Los nie obszedł się z nim tak łagodnie jak z warownią w Niedzicy, jednak malownicze ruina ma w sobie coś niezwykle romantycznego. Pomiędzy zamkami kursują statki wycieczkowe.

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *