Zamki książąt Mazowieckich – szlakiem mazowieckiego dziedzictwa

Czersk zamek

Zamki to zazwyczaj warowne budowle które pomagają w strzeżeniu granic. Tymczasem można znaleźć je także… w samym centrum kraju, na Szlaku Książąt Mazowieckich.

Mazowieccy książęta wywodzą się od Konrada Mazowieckiego, który w XIII wieku uniezależnił Mazowsze i Kujawy od Krakowa. Jego potomkowie, przez 300 lat niezależnego władania, założyli ponad 100 miast oraz wybudowali liczne zamki i kościoły. Przez miejscowości, które mieli pod swoim panowaniem prowadzi dziś właśnie Szlak Książąt Mazowieckich, podzielony na kilka krótszych tras, m.in. Trasę Siemowitów, Trasę Konrada Mazowieckiego czy Trasę księcia Janusza.

Jako zamkowi fanatycy nie mogliśmy odmówić sobie wycieczek do mazowieckich zamków – zwłaszcza że znajdują się zazwyczaj nie dalej niż godzina-półtorej jazdy samochodem z Warszawy.

Liw – malownicza ruina w zakolu Liwca

Z XV-wiecznego zamku w Liwie zachowała się do dziś wieża bramna (zrekonstruowana) i fragmenty murów obronnych. Budowla została mocno zniszczona w czasie wojny ze Szwecją, a jej fragmentów o mało nie wykorzystano jako budulec obozu zagłady w Treblince. Lokalnemu społecznikowi Otto Warpechowskiemu udało się jednak przekonać niemieckie władze okupacyjne, że zamek w Liwie… ma korzenie krzyżackie. Dzięki temu budowli nie rozebrano i po latach było na czym oprzeć rekonstrukcję.

Obecnie z zamku można podziwiać bogate zbiory militariów, malarstwa i zabytkowych mebli. Innego rodzaju atrakcją są również… legendy o straszącej tu Żółtej Damie, która ma być duchem zamordowanej na zlecenie męża Ludwiki z Szujskich Kuczyńskiej. Po straceniu kobiety okazało się, że kasztelan niesłusznie podejrzewał żonę o zdradzę – złote pierścionki, których brak miał być dowodem na niewierność kobiety, w rzeczywistości kradła… sroka.

Przy zamku znajduje się również karczma, w której po zwiedzaniu można zjeść niewyszukany, ale smaczny i syty obiad.

zamek w Liwie

zamek Liw

Czersk – trzy wieże górujące nad miastem

Przez setki lat nad miastem górował wzniesiony w XIV wieku na malowniczej skarpie zamek. Wybudował go Janusz I Starszy, by chronić swoje ziemie przed krzyżakami. Wkrótce książę przeniósł się jednak do Warszawy, a zamek stał się własnością królewską. Zygmunt Stary nadał go swojej żonie, królowej Bonie, która rozbudowała zamek. To właśnie Bona ma do dziś straszyć na zamku – wraca tu bowiem po zagubione perły, które miały wypaść ze szkatuły w czasie, gdy władczyni szykowała się do opuszczenia twierdzy.

Do dziś z monumentalnego zamku ostały się fragmenty murów, ceglany most oraz wszystkie trzy wieże, z których rozpościera się piękny widok na okolicę. W obrębie murów znajdują się również fundamenty kościoła zamkowego.

Zamek w Czersku warto odwiedzić nie tylko ze względy na walory historyczne. Regularnie odbywają się tu również różnego rodzaju imprezy – zloty motoryzacyjne, turnieje rycerskie czy pikniki rodzinne. Trzeba jednak pamiętać, że w czasie tego typu imprez zamek przeżywa prawdziwy najazd turystów i o spokojnym zwiedzeniu wież można zapomnieć.

Czersk zamek

Czersk zamek

Zobacz też: Nawiedzone zamki Polski – 10 upiornych historii

Ciechanów – zamek praktycznie nie do zdobycia

Zamek w Ciechanowie powstał w XIV wieku, za panowania księcia Siemowita. Przez wiele lat opierał się atakom wrogich wojsk – jego prostokątna forma z  budynkiem przy bramie południowej, dwoma wieżami od strony wjazdu i olbrzymim, pustym dziedzińcem służyła temu, by ludność miasta mogła schronić się tu w czasie najazdu. Zamek pełnił rolę obronnej budowli granicznej – tuż za rzeką biegła bowiem granica Państwa Krzyżackiego.

Zamek uległ dopiero Szwedom – po częściowym zniszczeniu w czasie potopu szwedzkiego zaczął popadać w ruinę. Do tego stopnia, że na początku XIX w. jego duże fragmenty zostały rozebrane.

Dziś zamek na postać trwałej ruiny – przeprowadzono rewitalizację obiektu i udostępniono go zwiedzającym. A jest co oglądać – masywna budowla w kształcie czworoboku przegląda się w wodach rzeki Łydyni, a z potężnych baszt rozciąga się piękny widok na okolicę. W pawilonie na dziedzińcu zgromadzono eksponaty dotyczące przeszłości zamku i regionu. Warto również zejść po krętych schodach na sam dół, by poczuć się przez chwilę jak więzień przetrzymywany w zamkowych lochach.

Ciechanów zamek

Ciechanów zamek

Ruiny zamków – skromne pozostałości dawnej potęgi

Ciechanów, Liw i Czersk to nie koniec. Na szlaku Książąt Mazowieckich można znaleźć również inne zamki, a raczej zabezpieczone przed dalszym niszczeniem ruiny. Po wielu budowlach zostały już bowiem tylko fragmenty murów i symboliczne rekonstrukcje. Warto wspomnieć m.in. o zamkach w takich miejscowościach jak:

  • Sochaczew – pierwszą drewniano-ziemną warownię wzniósł w Sochaczewie jeszcze w XIII wieku Konrad Mazowiecki. Około 100 lat później powstał tu murowany zamek, który szybko stał się obiektem o dużym znaczeniu militarnym i politycznym. To tu zorganizowano bowiem zjazd wielmożów i książąt mazowieckich w 1377 roku, na którym uchwalono tzw. statuty sochaczewskie, czyli pierwszy spisany zbiór praw dla całego Mazowsza.Niestety po zamku w Sochaczewie nie zostało zbyt wiele. Po najeździe Szwedów zniszczeniu uległa znaczna część budowli, a destrukcyjnego dzieła dopełniły pruskie działa, wymierzone w zamek w czasie powstania kościuszkowskiego. Od tamtej pory stan ruin stale się pogarsza. Do dziś zachowały się właściwie jedynie fragmenty ścian skrzydła zachodniego z otworami okiennymi i szczątki wieży wschodniej. Grunt wyłożono kamieniem brukowym, dzięki czemu na miejscu dawnego zamku powstał… nietypowy taras widokowy.
  • Rawa Mazowiecka – dziś Rawa Mazowiecka znajduje się wprawdzie na terenie województwa łódzkiego, w XVI wieku mieścił się tu jednak największy pod względem powierzchni zamek należący do książąt mazowieckich. Według Kroniki Janka z Czarnkowa zamek został zbudowany na polecenie księcia Siemowita III, a ukończył go jego syn Siemowit IV. Powstał na planie czworoboku, w którego narożach znajdowały się baszty. Był istotnym punktem obronnym, podobnie jak inne mazowieckie warownie nie przetrwał jednak najazdu Szwedów. W 1655 roku zamek został splądrowany i częściowo spalony. Do dziś  zachowała się jedynie odrestaurowana wieża główna z odtworzonymi krótkimi fragmentami murów.

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *